भारतात खत संकटाचे सावट? पश्चिम आशियातील तणावाचा शेतकऱ्यांवर परिणाम

नवी दिल्ली : पश्चिम आशियातील वाढत्या तणावाचा परिणाम आता भारताच्या कृषी क्षेत्रावरही दिसू लागला असून खतांच्या उपलब्धतेवर आणि किंमतींवर दबाव निर्माण झाला आहे. विशेषतः इराण युद्धामुळे जागतिक पुरवठा साखळी विस्कळीत झाल्याने शेतकऱ्यांसमोर मोठे आव्हान उभे राहिले आहे.

मिळालेल्या माहितीनुसार, जगातील मोठ्या प्रमाणातील खतांचा पुरवठा होर्मुझ सामुद्रधुनीमार्गे होतो. या भागातील संघर्ष आणि वाहतूक अडथळ्यांमुळे खतांच्या पुरवठ्यावर मोठा परिणाम झाला आहे.

युद्धामुळे कच्च्या मालाच्या पुरवठ्यात अडथळे निर्माण झाले असून, खतांच्या किंमतीत 10 ते 20 टक्क्यांपर्यंत वाढ झाल्याचे समोर आले आहे. तसेच युरिया आणि डीएपीसारख्या महत्त्वाच्या खतांच्या दरातही लक्षणीय वाढ झाली आहे.

भारताची खतांवरील आयात अवलंबित्व मोठ्या प्रमाणात असल्याने परिस्थिती अधिक गंभीर बनली आहे. सुमारे 68% खत मूल्यसाखळी आयातीवर अवलंबून असल्यामुळे जागतिक तणावाचा थेट परिणाम देशावर होत आहे.

या संकटामुळे शेतकऱ्यांचा उत्पादन खर्च वाढण्याची शक्यता असून, काही शेतकरी खतांचा वापर कमी करण्याचा किंवा पर्यायी पिकांकडे वळण्याचा विचार करत आहेत. परिणामी, कृषी उत्पादनावर आणि अन्नधान्याच्या उपलब्धतेवरही परिणाम होऊ शकतो.

दरम्यान, आगामी खरीप हंगामाच्या पार्श्वभूमीवर सरकार आणि खत उत्पादक कंपन्या साठा वाढवण्याचा आणि देशांतर्गत उत्पादन वाढवण्याचा प्रयत्न करत आहेत. मात्र, परिस्थिती दीर्घकाळ टिकल्यास अन्नसुरक्षेवर आणि अर्थव्यवस्थेवर मोठा परिणाम होण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.

सध्या तरी ही परिस्थिती इशाऱ्याची घंटा मानली जात असून, शेतकरी आणि सरकार दोघांसाठीही पुढील काही महिने अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहेत.