शून्य GST असूनही दुकानदार पैसे घेतात? जाणून घ्या सत्य आणि वस्तूंची संपूर्ण लिस्ट
22 सप्टेंबरपासून देशात नवीन जीएसटी दर लागू झाले आहेत. या नवीन दरांमुळे अन्नपदार्थांपासून दैनंदिन गरजेच्या वस्तूंपर्यंत अनेक गोष्टी स्वस्त झाल्या आहेत. विशेष म्हणजे, 147 प्रकारच्या वस्तूंवर आता शून्य टक्के जीएसटी लागू आहे, म्हणजेच या वस्तूंवर कोणताही कर आकारला जाणार नाही. यामुळे ग्राहकांना दिलासा मिळालाय. असं असलं तरी शून्य जीएसटीच्या नेमक्या कोणत्या वस्तू आहेत?, हे अनेक ग्राहकांना माहिती नसतं. त्यामुळे दुकानदारांकडून तुमची फसवणूक होण्याची शक्यता असते. ही फसवणूक टाळण्यासाठी वस्तूंची यादी जाणून घ्या.
शून्य जीएसटी असलेल्या वस्तू
ताजे दूध, दही, लस्सी, ताक, पनीर, नैसर्गिक मध, ताज्या भाज्या (जसे की बटाटे, टोमॅटो, कांदे, कोबी, गाजर), फळे (जसे की केळी, संत्री, द्राक्षे, सफरचंद), गहू, तांदूळ, मका, पापड, ब्रेड, मीठ, नारळाचे पाणी, आणि पशुखाद्य यासारख्या वस्तूंवर शून्य जीएसटी आहे. यातील बहुतांश वस्तू या युनिट कंटेनरमध्ये पॅक नसलेल्या आणि नोंदणीकृत ब्रँड नाव नसलेल्या असाव्यात. यांच्यावर जीएसटी आकारला जात नाही.
कृषी आणि दैनंदिन गरजेच्या वस्तूंना दिलासा:
शेतीशी संबंधित वस्तूंवरही शून्य कर लागू आहे. यामध्ये जिवंत प्राणी (जसे की गाय, मेंढी, कोंबडी), ताजे मांस, मासे, क्रस्टेशियन्स, आणि बियाण्याच्या दर्जाच्या तेलबिया (जसे की सोयाबीन, शेंगदाणे, सूर्यफुलाच्या बिया) यांचा समावेश आहे. याशिवाय, कापलेली फुले, जिवंत झाडे, आणि हातमाग यंत्रसामग्री यांनाही करसवलत मिळाली आहे.
सांस्कृतिक आणि पारंपरिक वस्तूंना प्रोत्साहन
भारतीय राष्ट्रीय ध्वज, गांधी टोपी, खादी धागा, मातीचे दिवे, काचेच्या बांगड्या, आणि पूजा साहित्य (जसे की रुद्राक्ष, पवित्र धागा, चंदन टिका) यांनाही शून्य जीएसटी लागू आहे. यामुळे सांस्कृतिक आणि पारंपरिक वस्तूंना प्रोत्साहन देण्यात आलंय. या वस्तू खरेदी करताना त्याच्या किंमती नक्की तपासून पाहा. जेणेकरुन स्वत:ची फसवणूक तुम्हाला टाळता येईल.
शैक्षणिक आणि सामाजिक वस्तूंवर करमुक्ती
छापील पुस्तके, ब्रेल लिपीतील पुस्तके, वर्तमानपत्रे, मुलांचे रंगीत पुस्तके, आणि स्लेट पेन्सिल यांसारख्या शैक्षणिक वस्तूंवरही शून्य कर आहे. याशिवाय, मानवी रक्त, गर्भनिरोधक, आणि श्रवणयंत्रे यांनाही करमुक्ती देण्यात आली आहे. त्यामुळे या वस्तूदेखील स्वस्त झाल्या आहेत.
फसवणुकीपासून सावध कसं राहायचं?
सरकारने या सवलती लागू केल्या असल्या तरी, दुकानदार ग्राहकांना चुकीची माहिती देऊन फसवू शकतात. त्यामुळे ग्राहकांनी शून्य जीएसटी असलेल्या वस्तूंची यादी तपासून घ्यावी. सरकारच्या धोरणांनुसार या सवलती बदलू शकतात. त्यामुळे तुमच्याकडे अपडेट माहिती असणे गरजेचे आहे.
१. कोणत्या वस्तूंवर शून्य जीएसटी लागू आहे?
22 सप्टेंबर 2025 पासून 147 वस्तूंवर शून्य जीएसटी लागू आहे. यामध्ये ताजे दूध, दही, लस्सी, ताक, पनीर, नैसर्गिक मध, ताज्या भाज्या (जसे की बटाटे, टोमॅटो, कांदे), फळे (जसे की केळी, संत्री, सफरचंद), गहू, तांदूळ, मका, पापड, ब्रेड, मीठ, नारळाचे पाणी, जिवंत प्राणी, ताजे मांस, मासे, खादी धागा, गांधी टोपी, मातीचे दिवे, काचेच्या बांगड्या, पूजा साहित्य, छापील पुस्तके, आणि श्रवणयंत्रे यांचा समावेश आहे. या वस्तू युनिट कंटेनरमध्ये पॅक नसलेल्या आणि नोंदणीकृत ब्रँड नाव नसलेल्या असाव्यात.
२. शून्य जीएसटी असलेल्या वस्तूंची यादी का जाणून घ्यावी?
शून्य जीएसटी असलेल्या वस्तूंची यादी जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे कारण काही दुकानदार ग्राहकांना चुकीची माहिती देऊन कर आकारू शकतात आणि फसवणूक करू शकतात. या यादीमुळे ग्राहकांना त्यांच्या खरेदीवर कोणता कर लागू आहे हे समजते आणि त्यांची फसवणूक टाळता येते. ही यादी सरकारच्या धोरणांनुसार बदलू शकते, त्यामुळे अद्ययावत माहिती तपासावी.
३. या जीएसटी सवलती कोणत्या प्रकारच्या वस्तूंना प्रोत्साहन देतात?
शून्य जीएसटी सवलती शेती, सांस्कृतिक, शैक्षणिक आणि सामाजिक गरजांशी संबंधित वस्तूंना प्रोत्साहन देतात. यामध्ये शेतीशी संबंधित वस्तू (जसे की बियाणे, जिवंत प्राणी), सांस्कृतिक वस्तू (जसे की खादी धागा, गांधी टोपी, पूजा साहित्य), शैक्षणिक वस्तू (जसे की पुस्तके, स्लेट पेन्सिल), आणि सामाजिक गरजांसाठी वस्तू (जसे की गर्भनिरोधक, श्रवणयंत्रे) यांचा समावेश आहे. यामुळे दैनंदिन गरजा स्वस्त होऊन स्थानिक उत्पादनांना चालना मिळते.
