‘नमो ड्रोन दीदी योजना’ : ग्रामीण महिलांसाठी आधुनिक तंत्रज्ञानासह स्वावलंबनाची नवी संधी

महिला बचत गटांना ड्रोन खरेदीवर ८०% अनुदान, मोफत प्रशिक्षण आणि शेती फवारणीद्वारे उत्पन्नाची संधी

मुंबई | प्रतिनिधी

ग्रामीण महिलांना आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड देत त्यांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्याच्या उद्देशाने केंद्र सरकारने ‘नमो ड्रोन दीदी योजना’ सुरू केली आहे. या योजनेअंतर्गत महिला बचत गटांना शेतीसाठी ड्रोन खरेदीवर तब्बल ८० टक्क्यांपर्यंत अनुदान, मोफत निवासी प्रशिक्षण आणि ड्रोनद्वारे शेती फवारणी सेवा देऊन उत्पन्न मिळविण्याची संधी उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. महिला सक्षमीकरण आणि आधुनिक शेतीला चालना देणारी ही योजना महत्त्वाची मानली जात आहे.

ग्रामीण भागातील महिला बचत गटांना आधुनिक ड्रोन तंत्रज्ञानाशी जोडून त्यांना स्वावलंबी बनविणे हा या योजनेचा प्रमुख उद्देश आहे. योजनेअंतर्गत महिलांना ड्रोनच्या सहाय्याने शेतीमध्ये खत आणि कीटकनाशकांची फवारणी करण्याचे व्यावसायिक प्रशिक्षण दिले जाते. यामुळे महिलांना आधुनिक कृषी तंत्रज्ञानाची माहिती मिळण्याबरोबरच रोजगाराचे नवीन साधनही उपलब्ध होते.

या योजनेचे प्रमुख आकर्षण म्हणजे ड्रोन आणि आवश्यक उपकरणांच्या खरेदीसाठी ८० टक्क्यांपर्यंत किंवा कमाल ८ लाख रुपयांपर्यंत अनुदान दिले जाते. उर्वरित २० टक्के रकमेकरिता केवळ ३ टक्के व्याजदराने कर्ज उपलब्ध करून दिले जाते. त्यामुळे महिला बचत गटांना अत्यल्प आर्थिक भारात आधुनिक तंत्रज्ञानाचा लाभ घेणे शक्य होत आहे.

योजनेसाठी निवड झालेल्या महिलांना १५ दिवसांचे मोफत निवासी प्रशिक्षण दिले जाते. यामध्ये ५ दिवसांचे ड्रोन पायलट लायसन्स प्रशिक्षण आणि १० दिवसांचे कृषी फवारणी प्रशिक्षण समाविष्ट असते. प्रशिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर महिला आपल्या परिसरातील शेतकऱ्यांना ड्रोनद्वारे फवारणीची सेवा देऊन नियमित उत्पन्न मिळवू शकतात. त्यामुळे ही योजना ग्रामीण महिलांसाठी रोजगार आणि स्वावलंबनाचे प्रभावी माध्यम ठरत आहे.

या योजनेसाठी अर्ज करणारी महिला ग्रामीण भागातील रहिवासी असावी. ती दीनदयाळ अंत्योदय योजना – राष्ट्रीय ग्रामीण उपजीविका अभियान (NRLM) किंवा ‘उमेद’ अंतर्गत नोंदणीकृत महिला बचत गटाची सदस्य असणे आवश्यक आहे. ड्रोन पायलट प्रशिक्षणासाठी अर्जदार महिलेचे वय १८ ते ३७ वर्षे दरम्यान असावे आणि ती किमान दहावी उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे.

अर्जासाठी महिला बचत गटाचे नोंदणी प्रमाणपत्र, गटाचे बँक पासबुक, निवडलेल्या सदस्याचे आधार कार्ड, पॅन कार्ड आणि दहावी उत्तीर्ण असल्याचे प्रमाणपत्र आवश्यक आहे. या योजनेसाठी वैयक्तिक अर्ज स्वीकारले जात नाहीत. अर्ज प्रक्रिया संबंधित महिला बचत गटामार्फतच केली जाते. बचत गटाने जिल्हा किंवा राज्य ग्रामीण उपजीविका अभियान कार्यालयातून अर्ज प्राप्त करून आवश्यक कागदपत्रांसह क्लस्टर लेव्हल फेडरेशन किंवा ग्रामसंघाकडे सादर करावा लागतो. त्यानंतर जिल्हास्तरीय समिती पात्रतेची पडताळणी करून अंतिम निवड करते आणि ऑनलाइन नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण केली जाते.

योजनेविषयी अधिक माहितीसाठी महिला बचत गटांनी लखपती दीदी पोर्टल, स्थानिक कृषी विभाग किंवा ग्रामीण उपजीविका अभियान कार्यालयाशी संपर्क साधावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे. ग्रामीण महिलांना आधुनिक तंत्रज्ञानाशी जोडून त्यांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम बनविण्याच्या दिशेने ‘नमो ड्रोन दीदी योजना’ ही महत्त्वपूर्ण पाऊल मानली जात आहे.