वाढत्या खर्चाचा गणेशोत्सवावर परिणाम; यंदा गणेशमूर्ती 20 ते 30 टक्क्यांनी महागण्याची शक्यता
वाशिम : यंदाच्या गणेशोत्सवापूर्वी गणेशभक्तांसाठी एक महत्त्वाची आणि चिंताजनक बातमी समोर आली आहे. कच्च्या मालाच्या वाढत्या किमती, डिझेल दरवाढ, पाणीटंचाई, मजुरी आणि वाहतूक खर्चातील वाढ यामुळे वाशिम जिल्ह्यातील गणेशमूर्ती तयार करणारे मूर्तिकार मोठ्या आर्थिक संकटाचा सामना करत आहेत. उत्पादन खर्चात झालेल्या या वाढीचा थेट परिणाम यंदाच्या गणेशमूर्तींच्या किमतींवर होण्याची शक्यता असून मूर्तींच्या दरात 20 ते 30 टक्क्यांपर्यंत वाढ होऊ शकते, असा अंदाज मूर्तिकारांनी व्यक्त केला आहे.
गणेशोत्सवाला अजून काही महिने शिल्लक असले तरी जिल्ह्यातील अनेक मूर्तिकारांनी मूर्ती निर्मितीची तयारी सुरू केली आहे. मात्र यंदा त्यांच्यासमोर उत्पादन खर्चाचे मोठे आव्हान उभे राहिले आहे. गेल्या काही महिन्यांत इंधनाच्या किमती वाढल्यामुळे कच्चा माल आणण्यासाठी आणि तयार मूर्ती बाजारपेठेत पोहोचवण्यासाठी लागणारा वाहतूक खर्च मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. त्याचा थेट परिणाम मूर्ती निर्मितीच्या खर्चावर होत आहे.
मूर्तिकारांच्या म्हणण्यानुसार, गणेशमूर्ती तयार करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या प्लास्टर ऑफ पॅरिस (पीओपी) च्या दरातही वाढ झाली आहे. पूर्वीच्या तुलनेत प्रत्येक बॅगेमागे सुमारे 50 रुपयांपर्यंत अतिरिक्त खर्च करावा लागत आहे. मोठ्या प्रमाणात मूर्ती तयार करणाऱ्या कारागिरांसाठी ही वाढ आर्थिकदृष्ट्या मोठा भार ठरत आहे.
याशिवाय वाशिम जिल्ह्यात सध्या तीव्र पाणीटंचाईची परिस्थिती आहे. मूर्ती तयार करण्यासाठी पाण्याची मोठ्या प्रमाणावर आवश्यकता असते. मात्र पाण्याचा नियमित पुरवठा होत नसल्याने अनेक मूर्तिकारांना टँकरद्वारे पाणी विकत घ्यावे लागत आहे. त्यामुळे उत्पादन खर्चात आणखी वाढ होत आहे. काही ठिकाणी पाण्यासाठी अतिरिक्त खर्च केल्याशिवाय काम पुढे सरकत नसल्याची परिस्थिती निर्माण झाली आहे.
कच्चा माल, पाणी, मजुरी आणि वाहतूक या सर्वच घटकांच्या खर्चात वाढ झाल्याने मूर्तिकारांची आर्थिक गणिते बिघडली आहेत. अनेक कारागीरांनी सांगितले की, वाढत्या खर्चाचा काही भाग स्वतः सहन करणे शक्य असले तरी संपूर्ण भार उचलणे अशक्य होत आहे. त्यामुळे मूर्तींच्या विक्रीदरात वाढ करणे ही त्यांच्यासाठी अपरिहार्य बाब ठरत आहे.
दरम्यान, वाढत्या किमतींचा परिणाम गणेशभक्तांच्या खरेदीवर होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. अनेक कुटुंबे दरवर्षी विशिष्ट आकाराच्या किंवा आकर्षक सजावटीच्या मूर्ती खरेदी करतात. मात्र यंदा वाढलेल्या दरांमुळे ग्राहक तुलनेने लहान किंवा कमी किमतीच्या मूर्तींची निवड करू शकतात, अशी शक्यता व्यापाऱ्यांकडून व्यक्त केली जात आहे.
मूर्तिकारांचे म्हणणे आहे की, गणेशोत्सव हा केवळ धार्मिक उत्सव नसून हजारो कारागिरांच्या उपजीविकेशी संबंधित उद्योग आहे. त्यामुळे शासनाने कच्च्या मालाच्या किमती, पाणी उपलब्धता आणि लघुउद्योगांना मदत यासंदर्भात विशेष उपाययोजना केल्यास कारागिरांना मोठा दिलासा मिळू शकतो.
गणेशोत्सव अवघ्या काही महिन्यांवर येऊन ठेपला असताना वाढत्या उत्पादन खर्चामुळे मूर्तिकार आणि गणेशभक्त दोघांच्याही चिंतेत भर पडली आहे. यंदा गणेशमूर्तींच्या किमतीत 20 ते 30 टक्क्यांची वाढ होण्याची शक्यता असल्याने आगामी काळात बाजारपेठेतील वातावरण, ग्राहकांचा प्रतिसाद आणि विक्रीचे चित्र कसे राहते याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. गणेशोत्सवाच्या तयारीसोबतच वाढत्या खर्चाचे गणित जुळवण्याचे मोठे आव्हान आता मूर्तिकारांसमोर उभे ठाकले आहे.
