मुंबईवर पुन्हा पाणीटंचाईचे संकट; धरणांतील पाणीसाठा 19.22 टक्क्यांवर, 10 टक्के पाणी कपात कायम
मुंबईकरांसमोर यंदा पुन्हा एकदा पाणीटंचाईचे गंभीर संकट उभे ठाकले आहे. मुंबई महानगरपालिकेकडून 15 मेपासून लागू करण्यात आलेली 10 टक्के पाणी कपात अद्याप सुरू असून, शहराला पाणीपुरवठा करणाऱ्या धरणांतील साठा झपाट्याने कमी होत असल्याचे चित्र आहे. काही दिवसांपूर्वी 28 टक्क्यांवर असलेला पाणीसाठा आता थेट 19.22 टक्क्यांपर्यंत खाली घसरला आहे. त्यामुळे आगामी पावसाळ्यापर्यंत शहरातील पाणीपुरवठा सुरळीत ठेवणे पालिकेसाठी मोठे आव्हान ठरणार आहे.
मुंबई आणि उपनगरांना पाणीपुरवठा करणाऱ्या सात तलावांची एकत्रित साठवण क्षमता 14 लाख 47 हजार 363 दशलक्ष लिटर इतकी आहे. मात्र सध्या या धरणांमध्ये अवघा 2 लाख 78 हजार 199 दशलक्ष लिटर इतकाच पाणीसाठा शिल्लक आहे. त्यामुळे उपलब्ध पाण्याचा काटकसरीने वापर करण्यासाठी महानगरपालिकेने आधीच पाणी कपातीचा निर्णय घेतला आहे.
सध्या मुंबईला दररोज सुमारे 3950 ते 4100 दशलक्ष लिटर पाणीपुरवठा केला जातो. मात्र 10 टक्के कपातीनंतर ही मात्रा 3600 ते 3750 दशलक्ष लिटरपर्यंत खाली आणण्यात आली आहे. पालिकेच्या अधिकाऱ्यांच्या मते, ही कपात लागू केली नसती तर उपलब्ध पाणीसाठा जुलैच्या पहिल्याच आठवड्यात संपण्याची शक्यता होती.
दरम्यान, भारतीय हवामान विभागाने यंदा ‘अल निनो’च्या परिणामामुळे पावसाचे प्रमाण कमी राहण्याची शक्यता व्यक्त केली आहे. याच पार्श्वभूमीवर पाणी अधिक काळ टिकवण्यासाठी प्रशासनाने खबरदारीचा उपाय म्हणून ही कपात कायम ठेवली आहे. उपलब्ध साठा 17 ऑगस्टपर्यंत पुरवण्याचे नियोजन पालिकेकडून करण्यात आले आहे.
संभाव्य टंचाई टाळण्यासाठी महानगरपालिकेने नगरविकास विभागाकडे वैतरणा आणि भातसा नदी परिसरातून अतिरिक्त 237 दशलक्ष घनमीटर पाण्याची मागणीही केली आहे. प्रशासनाच्या मते, परिस्थिती अधिक गंभीर होऊ नये यासाठी पर्यायी उपाययोजनांवरही काम सुरू आहे.
मात्र दिलासादायक बाब म्हणजे, मागील दोन वर्षांच्या तुलनेत यंदाची स्थिती काहीशी चांगली असल्याचे समोर आले आहे. 22 मे 2025 रोजी धरणांतील पाणीसाठा 16.88 टक्के इतका होता, तर 2024 मध्ये मे अखेरीस हा साठा केवळ 10.67 टक्क्यांवर पोहोचला होता. त्या तुलनेत सध्याची 19.22 टक्के स्थिती थोडी समाधानकारक मानली जात असली तरी पावसाने उशीर केल्यास परिस्थिती गंभीर होण्याची भीती कायम आहे.
हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार, यंदा 10 जूनच्या आसपास मान्सून मुंबईत दाखल होण्याची शक्यता आहे. गेल्या वर्षी मात्र मान्सूनने 25 मे रोजीच हजेरी लावली होती. मुंबईला भातसा, अप्पर वैतरणा, मध्य वैतरणा, मोडक सागर, तानसा, विहार आणि तुळशी या सात तलावांमधून पाणीपुरवठा केला जातो. त्यामुळे आता मुंबईकरांचे लक्ष मान्सूनच्या आगमनाकडे लागले आहे.
सध्या मुंबईत लागू असलेली पाणी कपात आणि झपाट्याने घटणारा धरणसाठा प्रशासनासाठी मोठी चिंता ठरत आहे. येत्या काही दिवसांत मान्सून वेळेत दाखल झाला नाही, तर मुंबईकरांना आणखी कठोर पाणी निर्बंधांचा सामना करावा लागू शकतो. त्यामुळे नागरिकांनीही पाण्याचा जपून वापर करण्याचे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात येत आहे.
