स्मशानभूमीतून पर्यावरण संवर्धनाचा आदर्श! कारंजा लाडच्या मोक्षधामात वृक्षारोपणासह ‘झाड दत्तक’ उपक्रमाची अनोखी संकल्पना
वाशिम जिल्ह्यातील कारंजा लाड येथे स्मशानभूमी आता केवळ अंत्यसंस्काराचे ठिकाण न राहता पर्यावरण संवर्धनाचे प्रेरणादायी केंद्र बनत आहे. जागतिक पर्यावरण दिनानिमित्त कारंजा लाड नगरपरिषद आणि वैकुंठ सेवाधारी परिवार यांच्या संयुक्त विद्यमाने मोक्षधाम स्मशानभूमी परिसरात मोठ्या प्रमाणावर वृक्षारोपण करण्यात आले. विशेष म्हणजे येथे लावण्यात येणारे प्रत्येक रोप दत्तक घेऊन त्याचे संगोपन केले जाते, त्यामुळे वृक्षारोपणासोबतच वृक्षसंवर्धनालाही प्राधान्य दिले जात आहे.
जागतिक पर्यावरण दिनाचे औचित्य साधून आयोजित करण्यात आलेल्या या उपक्रमात विविध जातींच्या पर्यावरणपूरक वृक्षांची लागवड करण्यात आली. कारंजा लाड नगरपरिषदेचे मुख्याधिकारी महेश वाघमोडे यांच्या उपस्थितीत हा कार्यक्रम पार पडला. अनेक वर्षांपासून श्रमदानाच्या माध्यमातून पर्यावरण संवर्धनासाठी कार्यरत असलेल्या वैकुंठ सेवाधारी परिवाराच्या सदस्यांनीही उत्साहाने सहभाग नोंदवला.
या उपक्रमाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे केवळ झाडे लावून औपचारिकता पूर्ण केली जात नाही, तर प्रत्येक रोपाची जबाबदारी निश्चित करण्यात येते. स्वयंसेवक आणि नागरिक झाडे दत्तक घेऊन त्यांचे नियमित संगोपन करतात. पाणी देणे, परिसर स्वच्छ ठेवणे, झाडांच्या वाढीवर लक्ष ठेवणे आणि आवश्यक देखभाल करणे ही सर्व कामे श्रमदानातून केली जातात.
यामुळे काही महिन्यांपूर्वी लावण्यात आलेली रोपे आजही हिरवीगार आणि तग धरून उभी असल्याचे चित्र मोक्षधाम परिसरात पाहायला मिळत आहे. मार्च महिन्यात लावलेली झाडेही चांगल्या प्रकारे वाढत असल्याने या उपक्रमाच्या यशाची प्रचिती येत आहे.
वैकुंठ सेवाधारी परिवाराच्या सदस्यांनी झाडांना लहान बाळाप्रमाणे जपण्याचा संदेश दिला. वृक्षारोपण हा पर्यावरण संरक्षणाचा पहिला टप्पा असला तरी झाडे जगविणे आणि त्यांचे संवर्धन करणे हेच खरे पर्यावरण रक्षण असल्याचे त्यांनी सांगितले.
स्मशानभूमीसारख्या शांत आणि गंभीर ठिकाणी हरित वातावरण निर्माण करण्याचा हा प्रयत्न नागरिकांकडूनही कौतुकास्पद मानला जात आहे. पर्यावरण संवर्धनासाठी समाजातील प्रत्येक घटकाने पुढाकार घेण्याची गरज असल्याचा संदेश या उपक्रमातून देण्यात आला.
झाड लावणे सोपे असते, पण ते जगविणे ही खरी जबाबदारी असते. कारंजा लाडच्या मोक्षधाम स्मशानभूमीत राबविण्यात येत असलेला ‘झाड दत्तक’ उपक्रम पर्यावरण संरक्षणासाठी एक आदर्श मॉडेल ठरत असून इतर संस्थांसाठीही प्रेरणादायी उदाहरण बनला आहे.
