स्वातंत्र्यपूर्व काळापासूनची रसिकपूरची काकडा आरती परंपरा आजही अखंड सुरू!
पहाटे चार वाजल्यापासून हजारो भाविकांची दर्शनासाठी गर्दी; टाळ-मृदंगाचा गजर आणि हरिनामाच्या जयघोषाने परिसर भक्तिमय, शेवटच्या दिवशी भव्य महाप्रसादाचे आयोजन
सुयोग गोरले
चांदूरबाजार : भारतीय संस्कृती आणि धार्मिक परंपरेचा वारसा जपणारी स्वातंत्र्यपूर्व काळापासून चालत आलेली ऐतिहासिक काकडा आरतीची परंपरा चांदूरबाजार तालुक्यातील रसिकपूर येथे आजही मोठ्या श्रद्धेने आणि उत्साहात जोपासली जात आहे. अनेक पिढ्यांपासून सुरू असलेल्या या धार्मिक परंपरेला दिवसेंदिवस भाविकांचा वाढता प्रतिसाद मिळत असून, दररोज पहाटे हजारो भाविक दर्शनासाठी उपस्थित राहत आहेत. पहाटे चार वाजल्यापासूनच मंदिर परिसरात भाविकांच्या लांबच लांब रांगा लागतात. विशेष म्हणजे, या धार्मिक सोहळ्यात युवक आणि बालगोपाळांचा मोठ्या संख्येने असलेला सहभाग नव्या पिढीपर्यंत श्रद्धेचा वारसा पोहोचत असल्याचे दर्शवितो.
उजाडगावच्या छोट्याशा घुमटीपासून भव्य मंदिरापर्यंतचा प्रवास
रसिकपूर गावाला पूर्वी उजाडगाव म्हणून ओळखले जात होते. त्याकाळी या परिसरात घनदाट जंगल होते. गावात एका दगडी घुमटीमध्ये हनुमानाची मूर्ती विराजमान होती. याच ठिकाणी कार्तिक महिन्यात काकडा आरतीची परंपरा सुरू झाली. सुरुवातीच्या काळात चांदूरबाजार आणि सिरजगाव बंड येथील मोजके तीन-चार भाविक नियमितपणे पहाटे काकडा आरतीसाठी येत असत. यामध्ये मोहनमहाराज दवे आणि गुणवंत महाराज भट यांची नावे विशेषत्वाने घेतली जातात. मोजक्या भाविकांपासून सुरू झालेल्या या भक्तिपरंपरेने आज हजारोंचा सहभाग असलेल्या धार्मिक सोहळ्याचे स्वरूप धारण केले आहे.
पहाटेच्या भक्तिमय वातावरणाने परिसर दुमदुमतो
दररोज पहाटे चार वाजल्यापासून भाविक मंदिरात दाखल होण्यास सुरुवात होते. थंडी, अंधार आणि दैनंदिन कामांची पर्वा न करता महिला-पुरुष, ज्येष्ठ नागरिक, युवक आणि लहान मुले मोठ्या श्रद्धेने आरतीत सहभागी होतात. टाळ-मृदंगाचा गजर, भक्तिगीते, हरिनामाचा जयघोष आणि सामूहिक आरतीमुळे संपूर्ण परिसर भक्तिरसात न्हाऊन निघतो. या धार्मिक सोहळ्यामुळे पहाटेच्या शांत वातावरणात भक्ती आणि अध्यात्माचा अनोखा अनुभव भाविकांना मिळतो.
भव्य मंदिर, सभागृह आणि महाप्रसादाचे आकर्षण
काळानुसार या धार्मिक स्थळाचा मोठ्या प्रमाणात विकास झाला आहे. पूर्वीच्या छोट्याशा दगडी घुमटीच्या जागी आज भव्य मंदिर, प्रशस्त सभागृह आणि इतर बांधकामे उभी राहिली आहेत. दररोजच्या काकडा आरतीनंतर भाविकांसाठी फराळाची व्यवस्था केली जाते. तर कार्तिक महिन्यातील आरतीच्या समारोपाच्या शेवटच्या दिवशी परिसरातील हजारो नागरिकांसाठी भव्य महाप्रसादाचे आयोजन केले जाते. या महाप्रसादाचा लाभ घेण्यासाठी मोठ्या संख्येने भाविक उपस्थित राहतात. त्यामुळे हा सोहळा केवळ धार्मिक कार्यक्रम न राहता सामाजिक एकोपा आणि सामूहिक भक्तीचे प्रतीक बनला आहे.
नव्या पिढीकडून परंपरेचे जतन
आधुनिक जीवनशैली आणि धावपळीच्या काळातही रसिकपूर येथील काकडा आरतीची परंपरा अखंड सुरू आहे, ही विशेष अभिमानाची बाब आहे. विशेषतः युवक आणि बालगोपाळांचा वाढता सहभाग या परंपरेच्या भविष्यासाठी आशादायी ठरत आहे. अनेक वर्षांपासून जपली जाणारी श्रद्धा, संस्कार आणि सामूहिक भक्तीचा हा वारसा पुढील पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे कार्य या माध्यमातून होत आहे.
मोजक्या तीन-चार भाविकांपासून सुरू झालेल्या काकडा आरतीला आज हजारो भाविकांची उपस्थिती लाभत आहे. रसिकपूरची ही ऐतिहासिक परंपरा धार्मिक श्रद्धेसोबतच गावाची सांस्कृतिक ओळख जपणारी ठरत असून, अशा परंपरांचे जतन आणि संवर्धन होणे ही काळाची गरज आहे.
