पैनगंगा नदीवरील ११ बॅरेज कोरडे; वाशिम-हिंगोलीत पाणीटंचाईचे संकट गडद
एकेकाळी शेतीला आणि पाणीपुरवठ्याला जीवनदान देणारी पैनगंगा नदी आता चिंतेचा विषय ठरत आहे. वाशिम आणि हिंगोली जिल्ह्यांच्या सीमेवर असलेल्या पैनगंगा नदीवरील तब्बल ११ बॅरेज पूर्णपणे कोरडे पडल्याचे धक्कादायक चित्र समोर आले आहे. बॅरेजमध्ये पाण्याचा थेंबही शिल्लक नसल्याने शेतकरी, ग्रामस्थ आणि प्रशासनाची चिंता वाढली असून आगामी काळात पाणीटंचाईचे संकट अधिक गंभीर होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
वाशिम आणि हिंगोली जिल्ह्यांच्या सीमेवरून वाहणारी पैनगंगा नदी परिसरातील हजारो हेक्टर शेतीसाठी महत्त्वाचा जलस्रोत मानली जाते. नदीवर उभारण्यात आलेल्या ११ बॅरेजमुळे सिंचनासह अनेक गावांच्या पाणीपुरवठ्याची गरज भागवली जात होती. मात्र यंदा परिस्थिती अत्यंत गंभीर बनली असून फेब्रुवारी महिन्यापासूनच बॅरेजमधील पाणीसाठा झपाट्याने कमी होत गेला आणि आता सर्व बॅरेज पूर्णपणे कोरडे पडले आहेत.
पाण्याअभावी शेतकऱ्यांसमोर मोठे संकट उभे ठाकले आहे. उन्हाळी पिकांसह आगामी हंगामाच्या नियोजनावरही याचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे. अनेक भागांमध्ये भूजल पातळी घटल्याने विहिरी आणि बोअरवेलवरही ताण वाढत आहे. त्यामुळे ग्रामीण भागातील नागरिकांमध्ये भविष्यातील पिण्याच्या पाण्याबाबतही चिंता व्यक्त केली जात आहे.
विशेष म्हणजे, २०१८ साली वाशिम शहराची वाढती पाण्याची गरज लक्षात घेऊन आडगाव बॅरेजमधून शहराला पाणीपुरवठा करण्याचा प्रस्ताव समोर आला होता. मात्र स्थानिक ग्रामस्थांच्या विरोधामुळे ही योजना प्रत्यक्षात येऊ शकली नव्हती. आज परिस्थिती अशी निर्माण झाली आहे की, ज्या आडगाव बॅरेजमधून शहराची तहान भागवण्याचा विचार केला गेला होता, तेच बॅरेज मागील दोन महिन्यांपासून पूर्णपणे कोरडे पडले आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, यावर्षीचे वाढते तापमान, अपुरा पाऊस, पाण्याचा वाढता उपसा आणि जलसंधारणाच्या उपाययोजनांचा अभाव यामुळे ही गंभीर परिस्थिती निर्माण झाली आहे. नदी आणि बॅरेजमधील जलसाठा संपल्याने आगामी काही महिन्यांत पाणी उपलब्धतेवर मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
दरम्यान, प्रशासनाकडून परिस्थितीवर लक्ष ठेवण्यात येत असून संभाव्य पाणीटंचाई टाळण्यासाठी पर्यायी उपाययोजनांचा विचार सुरू असल्याची माहिती मिळत आहे. मात्र पावसाळा वेळेत सुरू होऊन समाधानकारक पाऊस झाल्यासच या संकटातून दिलासा मिळू शकतो. अन्यथा वाशिम आणि हिंगोली जिल्ह्यांसमोर पिण्याच्या पाण्यासह सिंचनाचे मोठे आव्हान उभे राहण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
पैनगंगा नदीवरील बॅरेज कोरडे पडल्याने केवळ शेतीच नव्हे तर संपूर्ण ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. आता सर्वांच्या नजरा येणाऱ्या पावसाळ्याकडे लागल्या असून निसर्गाची साथ मिळाल्यासच या गंभीर परिस्थितीतून मार्ग निघू शकणार आहे.
