वाढत्या उन्हाचा दुग्धोत्पादनावर परिणाम; दूधाला हमीभाव देण्याची शेतकऱ्यांची मागणी
अहिल्यानगर जिल्ह्यात वाढत्या तापमानाचा फटका आता दुग्ध व्यवसायालाही बसू लागला आहे. जिल्ह्यात तापमान ४० ते ४२ अंश सेल्सिअसपर्यंत पोहोचल्याने गोवंशीय जनावरांच्या आरोग्यावर परिणाम झाला असून दूध उत्पादनात लक्षणीय घट नोंदवली गेली आहे. त्यामुळे दुग्ध उत्पादक शेतकऱ्यांच्या अडचणी वाढल्या असून दूधाला हमीभाव देण्याची मागणी जोर धरत आहे.
उन्हाचा तीव्र तडाखा बसल्याने जनावरांच्या खाण्या-पिण्याच्या सवयींमध्ये बदल झाला आहे. उष्णतेमुळे जनावरे कमी प्रमाणात चारा खात असून रवंथ प्रक्रियेवरही परिणाम होत आहे. याचा थेट परिणाम दूध उत्पादनावर होत असल्याचे पशुपालक सांगत आहेत.
दूध उत्पादनातील घट भरून काढण्यासाठी शेतकऱ्यांनी आपल्या गोठ्यांमध्ये विविध उपाययोजना सुरू केल्या आहेत. अनेक ठिकाणी गोठ्यांमध्ये पंखे बसविण्यात आले आहेत. तसेच स्प्रिंकलर आणि पाईपच्या साहाय्याने जनावरांना दिवसातून तीन ते चार वेळा अंघोळ घालण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे.
या उपायांमुळे गोठ्यातील तापमान काही प्रमाणात कमी झाले असून जनावरांना उष्णतेपासून दिलासा मिळत आहे. परिणामी दूध उत्पादन पुन्हा पूर्वपदावर येऊ लागल्याचे शेतकरी सांगत आहेत.
मात्र या उपाययोजनांसाठी अतिरिक्त खर्च करावा लागत असल्याने शेतकऱ्यांवर आर्थिक ताण वाढला आहे. वीज, पाणी आणि इतर सुविधांवर होणारा खर्च लक्षात घेता दूधाला योग्य दर मिळणे गरजेचे असल्याचे दुग्ध उत्पादकांचे म्हणणे आहे.
त्यामुळे शासनाने दूधाला हमीभाव जाहीर करून दुग्ध उत्पादकांना दिलासा द्यावा, अशी मागणी शेतकऱ्यांकडून केली जात आहे. वाढते उत्पादन खर्च आणि हवामानातील बदलांचा परिणाम लक्षात घेता दुग्ध व्यवसाय टिकवण्यासाठी शासकीय मदतीची आवश्यकता असल्याचेही शेतकरी सांगत आहेत.
वाढत्या उन्हामुळे दुग्धोत्पादनात झालेली घट ही केवळ आर्थिक नव्हे, तर कृषीपूरक व्यवसायांसमोरील गंभीर आव्हान ठरत आहे. अशा परिस्थितीत दूधाला हमीभाव आणि दुग्ध उत्पादकांना आवश्यक सहाय्य मिळणे ही काळाची गरज असल्याचे मत व्यक्त केले जात आहे.
