रेल्वेच्या RAC तिकीट व्यवस्थेत मोठा बदल होणार? अर्ध्या सीटवर प्रवास करण्याच्या त्रासातून प्रवाशांची सुटका होण्याची शक्यता!

पूर्ण तिकिटाचे पैसे देऊनही मिळते अर्धी बर्थ; रेल्वे प्रशासनाकडून जुन्या व्यवस्थेचा आढावा घेतल्याची चर्चा, मात्र अधिकृत निर्णय अद्याप नाही

नवी दिल्ली : रेल्वेने लांब पल्ल्याचा प्रवास करणाऱ्या लाखो प्रवाशांसाठी महत्त्वाची बातमी समोर येत आहे. भारतीय रेल्वेच्या आरएसी (RAC) तिकीट व्यवस्थेत मोठा बदल होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. पूर्ण तिकिटाचे भाडे भरूनही अर्ध्या बर्थवर प्रवास करावा लागणाऱ्या प्रवाशांची गैरसोय लक्षात घेता, रेल्वे प्रशासन या अनेक वर्षांपासून सुरू असलेल्या व्यवस्थेचा आढावा घेत असल्याची चर्चा आहे. मात्र, आरएसी प्रणाली पूर्णपणे बंद होणार की त्यामध्ये सुधारणा केली जाणार, याबाबत रेल्वेकडून अद्याप अधिकृत घोषणा करण्यात आलेली नाही.

काय आहे आरएसी तिकीट व्यवस्था?

रेल्वेच्या सर्व कन्फर्म जागा भरल्यानंतर प्रवाशांना आरएसी तिकीट दिले जाते. या व्यवस्थेत एका साइड लोअर बर्थवर दोन प्रवाशांना बसण्यासाठी जागा उपलब्ध करून दिली जाते. म्हणजेच, दोन्ही प्रवाशांना एकाच बर्थवर अर्ध्या-अर्ध्या जागेचा वापर करावा लागतो. त्यामुळे प्रवासाचे पूर्ण भाडे भरूनही प्रवाशांना स्वतंत्र बर्थवर झोपण्याची सुविधा मिळत नाही.

पूर्ण भाडे, पण अर्ध्या बर्थवर प्रवास!

आरएसी तिकीट मिळालेल्या प्रवाशांना विशेषतः रात्रीच्या लांब पल्ल्याच्या प्रवासात मोठ्या गैरसोयीचा सामना करावा लागतो. दिवसभर बसून प्रवास करणे आणि रात्री झोपण्यासाठी मर्यादित जागा मिळणे यामुळे प्रवाशांना शारीरिक त्रास सहन करावा लागतो. याशिवाय एकाच बर्थवर दोन अनोळखी प्रवाशांना जागा दिली जात असल्याने गोपनीयता आणि सुरक्षिततेचे प्रश्नही उपस्थित होतात. विशेषतः महिला प्रवाशांना अशा परिस्थितीत अस्वस्थतेचा सामना करावा लागू शकतो.

सणासुदीच्या काळात RAC ठरते आधार

दुसरीकडे, दिवाळी आणि छठ पूजेसारख्या सणांच्या काळात रेल्वे गाड्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणात गर्दी असते. अशा वेळी आरएसी तिकीट प्रवाशांसाठी महत्त्वाचा पर्याय ठरते. कन्फर्म तिकीट उपलब्ध नसतानाही किमान बसून प्रवास करण्याची संधी या व्यवस्थेमुळे मिळते. त्यामुळे ही प्रणाली बंद केल्यास गर्दीच्या काळात प्रवाशांसाठी पर्यायी व्यवस्था उपलब्ध करून देण्याचे मोठे आव्हान रेल्वेसमोर निर्माण होऊ शकते.

RAC बंद होणार की नियमांमध्ये सुधारणा?

प्रवाशांची गैरसोय दूर करतानाच उपलब्ध बर्थचा योग्य वापर कसा करता येईल, यावर रेल्वे प्रशासन विचार करत असल्याची चर्चा आहे. आरएसी व्यवस्थेत बदल केल्यास प्रवाशांना अधिक आरामदायी प्रवासाची सुविधा मिळू शकते. मात्र, गर्दीच्या काळात प्रतीक्षा यादीतील प्रवाशांना प्रवासाची संधी मिळण्यावरही त्याचा परिणाम होऊ शकतो.

सध्या आरएसी तिकीट व्यवस्था बंद करण्याबाबत किंवा त्यात कोणतेही नवीन नियम लागू करण्याबाबत रेल्वे मंत्रालयाने अधिकृत घोषणा केलेली नाही. त्यामुळे प्रवाशांनी सोशल मीडिया किंवा अनधिकृत वृत्तांवर विश्वास न ठेवता रेल्वेच्या अधिकृत सूचनांकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.

रेल्वेच्या आरएसी व्यवस्थेत नेमका कोणता बदल होणार, प्रवाशांना स्वतंत्र बर्थ मिळणार का आणि सणासुदीच्या गर्दीत पर्यायी व्यवस्था काय असेल, याबाबत आता रेल्वेच्या अधिकृत निर्णयाकडे प्रवाशांचे लक्ष लागले आहे.