कॅन्सरच्या औषधांच्या किमती होणार कमी; ९ नोव्हेंबरपासून नवे दर लागू!
रुग्णांना मोठा आर्थिक दिलासा; NPPA कडून १३७ प्रकारच्या कॅन्सर औषधांवरील ट्रेड मार्जिनवर नियंत्रण, काही औषधांच्या किमतीत ७० टक्क्यांपर्यंत घट
नवी दिल्ली : कॅन्सरच्या उपचारांसाठी लाखो रुपये खर्च करणाऱ्या रुग्णांसाठी आणि त्यांच्या कुटुंबीयांसाठी दिलासादायक बातमी आहे. कर्करोगावरील महागड्या औषधांचा आर्थिक भार कमी करण्यासाठी केंद्र सरकारने महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. राष्ट्रीय औषध मूल्य निर्धारण प्राधिकरण अर्थात NPPA ने कॅन्सरवरील १३७ प्रकारच्या औषधांवर ट्रेड मार्जिन नियंत्रण लागू केले असून, त्यानुसार अनेक औषधांच्या कमाल किरकोळ किमतींमध्ये मोठी कपात करण्यात आली आहे. सुधारित किमती ९ नोव्हेंबर २०२६ पासून लागू होणार आहेत. काही औषधांच्या किमतीत ७० टक्क्यांपर्यंत घट होण्याची अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली आहे. त्यामुळे कॅन्सरच्या उपचारांवर होणारा खर्च काही प्रमाणात कमी होऊन रुग्णांना मोठा दिलासा मिळू शकतो.
कॅन्सर हा आजार केवळ रुग्णासाठीच नव्हे, तर संपूर्ण कुटुंबासाठी आर्थिक आणि मानसिकदृष्ट्या मोठे आव्हान असतो. उपचारांचा दीर्घ कालावधी, वारंवार होणाऱ्या तपासण्या, केमोथेरपी, इंजेक्शन्स आणि महागडी औषधे यामुळे अनेक कुटुंबांचे आर्थिक गणित कोलमडते. अनेकदा उपचार सुरू ठेवण्यासाठी कुटुंबीयांना कर्ज काढण्याची किंवा मालमत्ता विकण्याची वेळ येते. ही परिस्थिती लक्षात घेऊन केंद्र सरकारच्या रसायन व खते मंत्रालयांतर्गत कार्यरत असलेल्या NPPA ने कॅन्सरवरील औषधांच्या किमती कमी करण्यासाठी ट्रेड मार्जिन रॅशनलायझेशनचा निर्णय घेतला आहे.
या निर्णयानुसार, १३७ निवडक नॉन-शेड्युल्ड कॅन्सर औषधांवर ट्रेड मार्जिन ३० टक्क्यांपर्यंत मर्यादित करण्यात आले आहे. म्हणजेच उत्पादकांकडून औषध विक्रीच्या पहिल्या टप्प्यातील किमतीवर औषध वितरण साखळीतील व्यापारी नफ्याला मर्यादा घालण्यात आली आहे. यामुळे ग्राहकांना आकारण्यात येणाऱ्या कमाल किरकोळ किमतीत घट होण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. २८ ऑक्टोबर रोजी NPPA ने ५४३ ब्रँडच्या सुधारित किमतींची पहिली यादी जाहीर केली होती. त्यानंतर औषध कंपन्यांकडून मिळणाऱ्या माहितीनुसार सुधारित दरांची यादी सातत्याने अद्ययावत केली जात आहे.
या निर्णयाचा परिणाम किती मोठा असू शकतो, याची काही औषधांच्या किमतींवरून कल्पना येते. स्तनाच्या कर्करोगाच्या उपचारासाठी वापरल्या जाणाऱ्या ॲनास्ट्रोझोलच्या ‘अनारझोल’ या ब्रँडच्या १० गोळ्यांच्या पॅकची किंमत पूर्वी ६९५ रुपये ७६ पैशांवरून कमी होऊन ७३ रुपये करण्यात आली आहे. त्याचप्रमाणे बेव्हासिझुमॅब या इंजेक्शनच्या एका ब्रँडची किंमत २१ हजार ७६७ रुपयांवरून सुमारे ५ हजार ९३० रुपयांपर्यंत कमी झाली आहे. या उदाहरणांमुळे काही औषधांच्या किमतींमध्ये झालेली घट स्पष्ट होते.
मात्र, या निर्णयामुळे सर्वच कॅन्सर औषधांच्या किमती समान प्रमाणात कमी होणार नाहीत. औषधाचा ब्रँड, त्याची क्षमता, पॅकिंग आणि उत्पादक कंपनीनुसार सुधारित किंमती वेगवेगळ्या असू शकतात. काही औषधांच्या किमतीत मोठी घट झाली असली, तरी काही औषधांच्या किमतीत तुलनेने कमी बदल किंवा कोणताही बदल नसण्याची शक्यताही आहे. त्यामुळे प्रत्येक रुग्णाला मिळणारा आर्थिक फायदा त्याच्या उपचारात वापरल्या जाणाऱ्या औषधांवर अवलंबून राहणार आहे.
रुग्णांनी काय काळजी घ्यावी?
९ नोव्हेंबरपासून औषधे खरेदी करताना पॅकवरील सुधारित एमआरपी तपासणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. औषधांच्या सुधारित किमती जाणून घेण्यासाठी NPPA च्या अधिकृत संकेतस्थळावर किंवा ‘फार्मा सही दाम’ ॲपवर माहिती मिळू शकते. औषध विक्रेते किंवा रुग्णालयांकडून जुन्या दराने पैसे आकारले जात असल्यास ग्राहकांना संबंधित यंत्रणेकडे तक्रारही करता येईल.
मात्र, औषधांच्या किमती कमी झाल्या म्हणून डॉक्टरांचा सल्ला न घेता औषधांचा ब्रँड, डोस किंवा उपचारपद्धती बदलू नये. कॅन्सरच्या उपचारांमध्ये औषधांची गुणवत्ता, मात्रा आणि नियमितता अत्यंत महत्त्वाची असते. त्यामुळे डॉक्टरांनी दिलेल्या सल्ल्यानुसारच उपचार सुरू ठेवणे आवश्यक आहे.
एकूणच, कॅन्सरच्या औषधांच्या किमती कमी करण्यासाठी केंद्र सरकारने घेतलेला हा निर्णय रुग्णांच्या दृष्टीने महत्त्वाचा मानला जात आहे. औषधांच्या वाढत्या खर्चामुळे उपचार अर्धवट सोडण्याची वेळ येणाऱ्या कुटुंबांना या निर्णयामुळे काही प्रमाणात आर्थिक आधार मिळू शकतो. मात्र, या निर्णयाची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी किती प्रभावीपणे होते आणि रुग्णांपर्यंत स्वस्त औषधांचा लाभ किती लवकर पोहोचतो, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
