मध्यपूर्वेतील युद्धाचे पंजाबच्या अर्थव्यवस्थेवर सावट; दरमहा सुमारे १,४०० कोटींचा व्यापार तोटा संभव

चंदीगड :
इराणवर अमेरिका आणि इस्रायलकडून झालेल्या हल्ल्यांनंतर मध्यपूर्वेत निर्माण झालेल्या युद्धसदृश परिस्थितीचा परिणाम आता पंजाबच्या अर्थव्यवस्थेवरही दिसू लागला आहे. समुद्री मार्गांवरील वाढत्या धोक्यामुळे पंजाबमधून होणारी निर्यात मोठ्या प्रमाणावर ठप्प झाली असून, राज्याला दरमहा सुमारे १,४०० कोटी रुपयांचा व्यापार तोटा सहन करावा लागू शकतो.

माध्यमांच्या अहवालानुसार, पंजाबमधून दरमहा सुमारे १,५०० कंटेनरद्वारे होणारी निर्यात सध्या पूर्णपणे थांबली आहे. मध्यपूर्वेतील अस्थिरतेमुळे शिपिंग कंपन्यांनी नवीन बुकिंग घेणे बंद केले आहे. परिणामी, परदेशी खरेदीदार जुने ऑर्डर रद्द करत आहेत किंवा होल्डवर ठेवत आहेत. त्यामुळे व्यापाऱ्यांमध्ये पेमेंटसंदर्भात गंभीर वाद निर्माण झाले आहेत.

दुबईमार्गे इराणकडे जाणारी मालवाहतूक पूर्णपणे बंद झाली आहे. आता जहाजांना आफ्रिकेच्या मार्गे लांब पल्ल्याचा प्रवास करावा लागणार आहे, ज्यामुळे वाहतूक खर्चात मोठी वाढ होण्याची शक्यता आहे.

या संकटाचा सर्वाधिक फटका तांदूळ उद्योगाला बसला आहे. डायरेक्टोरेट ऑफ फॉरेन ट्रेडच्या माजी अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, सुमारे ६,००० कोटी रुपयांची रक्कम अडकली असून हजारो कोटी रुपयांचा साठा ट्रान्झिटमध्ये अडकलेला आहे. सौदी अरेबिया, इराण, इराक, संयुक्त अरब अमिरात आणि येमेन या पाच प्रमुख खाडी देशांकडे भारतातून होणाऱ्या २९,८९२ कोटी रुपयांच्या तांदूळ निर्यातीत पंजाबचा वाटा सुमारे ११,९५६ कोटी रुपये आहे, जो सध्या धोक्यात आहे. यापैकी केवळ सौदी अरेबियामध्ये पंजाबचा वाटा ४,०७६ कोटी रुपये, तर इराकमध्ये २,८८० कोटी रुपये आहे.

याशिवाय जालंधर, लुधियाना आणि मंडी गोबिंदगड या औद्योगिक शहरांतून मध्यपूर्वेत जाणारे सुमारे ३,००० कोटी रुपयांचे अभियांत्रिकी साहित्यही प्रभावित झाले आहे.

व्यापार तज्ज्ञ आणि शिपिंग एजंट्स यांच्या मते, लांब मार्गामुळे मालवाहतुकीचे दर तिप्पट होऊ शकतात. काही चिनी शिपिंग कंपन्यांनी ‘इमर्जन्सी कॉन्फ्लिक्ट सरचार्ज’ लागू केला असून त्यामुळे कारखान्यांसाठी कच्च्या मालाच्या किमती वाढल्या आहेत.

तांदूळ आणि अभियांत्रिकी साहित्याबरोबरच पंजाबमधील इतर प्रमुख क्षेत्रांनाही या संघर्षाचा फटका बसला आहे. क्रीडा साहित्य (४८३.०४ कोटी रुपये), वस्त्रोद्योग (३६०.६५ कोटी रुपये), हळद पावडर (२८०.१४ कोटी रुपये), गोड बिस्किटे (१८६.४६ कोटी रुपये) आणि कृषी यंत्रसामग्रीचे सुटे भाग यांची निर्यातही अडचणीत आली आहे.

पंजाबमधून दरवर्षी एकूण १६,६९४ कोटी रुपयांची निर्यात होते. त्यातील मोठा हिस्सा सध्या अनिश्चिततेच्या छायेत असून, युद्धस्थिती दीर्घकाळ टिकल्यास राज्याच्या अर्थव्यवस्थेला मोठा फटका बसण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.