‘लाडक्या लेकी’ वाऱ्यावर! महाराष्ट्रातील ११६४ शाळांमध्ये मुलींसाठी स्वतंत्र प्रसाधनगृह नाही; धक्कादायक वास्तव समोर

मुंबई: एकीकडे राज्य सरकार ‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण’ आणि ‘लेक लाडकी’ सारख्या योजनांच्या माध्यमातून महिला सक्षमीकरणाचा दावा करत असताना, दुसरीकडे राज्याच्या शिक्षण क्षेत्रातील एक अतिशय धक्कादायक वास्तव समोर आले आहे. महाराष्ट्रातील तब्बल १,१६४ शाळांमध्ये मुलींसाठी साधे स्वतंत्र प्रसाधनगृह (Toilet) उपलब्ध नसल्याची बाब उघड झाली आहे.

शिक्षण विभागाचा २०२४-२०२६ चा सांख्यिकी अहवाल नुकताच प्रधान सचिवांना सादर करण्यात आला असून, त्यातून ही भीषण परिस्थिती समोर आली आहे.

काय आहे अहवालातील धक्कादायक आकडेवारी?

शिक्षण विभागाने सादर केलेल्या अहवालानुसार, केवळ प्रसाधनगृहांचाच प्रश्न नाही, तर पायाभूत सुविधांचा मोठा अभाव दिसून येत आहे:

• मुलींसाठी स्वतंत्र प्रसाधनगृह नसलेल्या शाळा: ११६४
• वीजपुरवठा नसलेल्या शाळा: ३,३२८
• पाण्याची सोय नसलेल्या शाळा: १९ (यात पुण्याच्या २ शाळांचा समावेश)

शाळांचा प्रकार आणि कमतरता: मुलींसाठी प्रसाधनगृह नसलेल्या ११६४ शाळांमध्ये १०४३ सरकारी शाळा, ६४ खासगी अनुदानित, २० खासगी विनाअनुदानित आणि ३७ स्वयंचलित (Self-finance) शाळांचा समावेश आहे.

‘बीड’ जिल्ह्यात सर्वाधिक वाईट स्थिती

अहवालानुसार, मुलींसाठी स्वतंत्र प्रसाधनगृह नसलेल्या शाळांची सर्वाधिक संख्या बीड जिल्ह्यात (११२ शाळा) आहे. त्यापाठोपाठ हिंगोली, नांदेड, परभणी, गडचिरोली, जळगाव, अमरावती आणि नाशिक या जिल्ह्यांचा क्रमांक लागतो.

समाधानकारक बाब: मुंबई, ठाणे, कोल्हापूर, सातारा आणि गोंदिया या जिल्ह्यांमध्ये मात्र मुलींसाठी स्वतंत्र प्रसाधनगृहांची १०० टक्के सोय असल्याचे अहवालात म्हटले आहे.

अंधारात शिक्षण: ३३२८ शाळांमध्ये वीजच नाही

डिजिटल इंडिया आणि डिजिटल शिक्षणाच्या गप्पा मारल्या जात असताना, राज्यातील ३,३२८ शाळांमध्ये अद्याप वीज पोहोचलेली नाही. यात ३,१०२ सरकारी शाळांचा समावेश आहे. वीज नसल्यामुळे संगणक शिक्षण आणि आधुनिक शैक्षणिक साधने वापरण्यावर मर्यादा येत आहेत.

प्रशासनाचे आश्वासन

या गंभीर बाबी समोर आल्यानंतर शिक्षण विभागाचे प्रधान सचिव रणजितसिंग देओल यांनी यावर स्पष्टीकरण दिले आहे. “उच्चस्तरीय बैठकीत या त्रुटींवर चर्चा झाली असून, येत्या महिनाभरात ज्या शाळांमध्ये मुलींसाठी स्वतंत्र प्रसाधनगृहांची सोय नाही, तिथे ती युद्धपातळीवर उपलब्ध करून दिली जाईल,” अशी हमी त्यांनी दिली आहे.