६०८ दिवसांचा अवकाशवास संपला : ‘स्पेस क्वीन’ सुनीता विल्यम्स नासामधून निवृत्त
अंतराळात गुरुत्वाकर्षण नसतं, पण जबाबदारीचं वजन मात्र प्रचंड असतं. घराची ओढ, पृथ्वीची आठवण आणि तरीही कामाप्रती अढळ निष्ठा—अशा परिस्थितीत तब्बल पावणेदोन वर्ष अंतराळात घालवणाऱ्या भारतीय वंशाच्या अंतराळवीर सुनीता विल्यम्स यांनी अखेर नासामधून निवृत्तीची घोषणा केली आहे.
नासाने दिलेल्या अधिकृत माहितीनुसार, २७ वर्षांच्या प्रदीर्घ आणि थरारक कारकिर्दीनंतर डिसेंबर २०२५ अखेरीस त्या निवृत्त झाल्या.
सुनीता विल्यम्स यांचा निवृत्तीचा निर्णय जितका ऐतिहासिक आहे, तितकाच त्यांचा शेवटचा अवकाशप्रवासही नाट्यमय ठरला. जून २०२४ मध्ये त्या अवघ्या ८ दिवसांच्या मोहिमेसाठी अंतराळात रवाना झाल्या होत्या. मात्र तांत्रिक अडचणींमुळे ही मोहीम तब्बल २८६ दिवसांची प्रतीक्षायात्रा ठरली.
६० व्या वर्षी, जेव्हा अनेकजण विश्रांतीचा विचार करतात, तेव्हा सुनीता यांनी अंतराळात राहून कठीण परिस्थितीवर मात करत स्वतःसह संपूर्ण टीमला सुरक्षितपणे पृथ्वीवर परत आणलं. मार्च २०२५ मध्ये पृथ्वीवर परतल्यानंतरच त्यांच्या निवृत्तीचे संकेत स्पष्ट झाले होते.
सुनीता विल्यम्स यांच्या नावावर अनेक विक्रम नोंदले गेले आहेत. त्यांनी एकूण ६०८ दिवस अंतराळात घालवले असून, नासाच्या इतिहासातील हा दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वाधिक कालावधी आहे. त्यांनी ९ वेळा स्पेसवॉक करत एकूण ६२ तास ६ मिनिटे अंतराळात काम केलं—महिलांमध्ये हा जागतिक विक्रम आहे.
नासाचे प्रशासक जेरेड आयझॅकमन यांनी म्हटलं, सुनीता यांनी केवळ मोहिमा यशस्वी केल्या नाहीत, तर अंतराळ संशोधनाचं भविष्य घडवलं. त्या खऱ्या अर्थाने ‘ट्रेलब्लेझर’ आहेत. त्यांच्या नेतृत्वामुळेच चंद्रावर मानवी वस्तीचं स्वप्न आज शक्य वाटतं.
निवृत्ती म्हणजे पूर्णविराम नव्हे, असं सुनीता स्वतः सांगतात. त्या सध्या तरुण पिढीला, विशेषतः मुलींना विज्ञान आणि अंतराळ संशोधनाकडे वळवण्यासाठी मार्गदर्शन करत आहेत. जरी आता त्या स्पेस सूट घालून यानात बसणार नसल्या, तरी आर्टेमिससारख्या आगामी मोहिमांमध्ये त्या पडद्यामागून महत्त्वाची भूमिका बजावणार असल्याचं त्यांच्या वक्तव्यातून स्पष्ट होतं.
अंतराळात झेप घेणाऱ्या पिढीला घडवण्याचं स्वप्न उराशी बाळगून, ‘स्पेस क्वीन’ सुनीता विल्यम्स यांनी आता नव्या भूमिकेतून देश-जगाला प्रेरणा देण्याचा निर्धार केला आहे.
